Традиция турецкого кофе

TURKISH COFFEE TRADITION:

TRADITION BREWED IN A

COFFEE POT, FRIENDSHIP

POURED IN A COFFEE

CONVERSATION

Turkish coffee tradition is a living heritage element that has been shaped over centuries with its particular methods of preparation, brewing, and serving and a form of cultural heritage that embodies artistic characteristics through the socio- cultural practices that have emerged around it. Turkish coffee is not merely a beverage; it is a way of life blended with culture, tradition, and friendship. For Turkic people, coffee symbolizes a special moment when time yerlerinde bile açılmıştır. Bu, geçmişten günümüze Türk kahvesine artarak devam eden talebin bir kanıtıdır. En az bir kahve takımı olmayan bir Türk evini hayal etmek neredeyse imkânsızdır. Aslında diğer içeceklerden farklı olarak Türk kahvesi, kahve içenlerin ve geleneği uygulayanların kahve içme isteğinden ziyade Türk hayat tarzının bir sembolü olarak algılanmaktadır. Bu nedenle, Türk kahvesi ve geleneği, Türk toplumunun her seviyesinden bireyler arasında güçlü bir sosyal etkileşim sağlamaktadır. tradition as a symbol of the Turkish way of life. This tradition is regarded by the Turkish society as part of its cultural heritage and is shared by individuals from all cultural and social backgrounds. Since its introduction to Turkish society in the 16th century, coffee houses have opened even in the smallest settlements. This is proof of the increasing demand for Turkish coffee from the past to the present day. It is almost impossible to imagine a Turkish house without at least one Turkish coffee service set. In fact, unlike other beverages, Turkish coffee is perceived as a symbol of the Turkish way of life rather than simply a desire to drink coffee among those who drink it and practice the tradition. Therefore, Turkish coffee and its tradition provide a strong social interaction among individuals from all levels of Turkish society. daha yumuşak, aromalı ve yoğundur. Türk kahvesini kendine özgü olan aroması, telvesi ve köpüğüyle diğer kahvelerden ayırmak oldukça kolaydır. Türk kahvesinin sosyalleştirme rolü, İstanbul’da ilk kahvehanelerin açılmasına dayanmaktadır. Kahvehaneler o zamanlarda ve halen insanların kahve içtiği, sohbet ettiği, haber paylaştığı, kitap okuduğu ve sosyalleştiği yerlerdir. Gelenek başlı başına misafirperverlik, arkadaşlık, nezaket ve eğlence sembolüdür. Tüm bunlar ünlü Türk atasözü ‘bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.’ ile belirtilmiştir. Bu söz, kahvenin, Türk kültüründeki önemini ve kültürün ne kadar içine işlemiş olduğunu göstermektedir. Bu kültürel miras, “Türk kahvesi kültürü ve geleneği”1 adıyla 2013 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesine kaydedilmiştir. Bu kayıtla birlikte, geleneğin uluslararası camiadaki bilinirliği ve görünürlüğü artmış, tanıtım faaliyetleri için önemli bir referans kaynağı olmuştur. Türk kahvesi geleneği, bu kültürel mirası kuşatan semboller, uygulamalar ve törenler tüm bireylere açık olduğu için kültürel çeşitliliği desteklemektedir. Gelenek, insanın bilgi ve becerisini kullanma ve geliştirmesi için verimli bir zemin hazırlar ve Türk kahvesi yapımında kullanılan özel araç gereçlerin yapıldığı zanaatlar çevresinde insan potansiyeli oluşturur. Kahve öğütücü, kahve fincanları, tepsiler, soğutucular, havanlar, el değirmenleri, cezve, kahve çömleği, özel kaplar gibi birçok araç gümüş ve benzeri değerli madenlerden yapıldığı için sanatsal değeri farklı kılmakta ve özgün sanat eserleri oluşturmaktadır. Günümüzde Türk kahvesi geleneği, Türkiye’de toplumunun geneli tarafından yaşatılmaktadır. Özelikle aileler, kap kacak üreticileri, kahvehanelerdeki usta-çıraklar, işçiler, kahve çekirdeği satıcıları bu gelenekle ilgilenmektedir. Ayrıca ülkemizi ziyaret eden turistler bu geleneği Türk hayat tarzının bir sembolü olarak görmektedir. Bu gelenek, Türk toplumu tarafından kültür mirasının bir parçası olarak görülüp her kültürel ve sosyal seviyeden birey tarafından paylaşılmaktadır. 16. yüzyılda Türk toplumuna tanıtıldığından beri kahvehaneler, en küçük yerleşim coffee lingers on your palate for a long time, preserving its taste and freshness. Secondly, it is softer, more aromatic and richer than other coffees. It is quite easy to distinguish Turkish coffee from other coffees by its unique aroma, grounds and foam. The role of Turkish coffee in socialization dates back to the opening of the first coffee houses in Istanbul. Coffee houses were then, and still are, places where people drink coffee, chat, share news, read books and socialize. The tradition itself is a symbol of hospitality, friendship, courtesy and entertainment. All of this is expressed in the famous Turkish proverb, “A single cup of coffee is remembered for forty years”, meaning that it is worth forty years to drink a single cup of Turkish coffee with a beloved one. This saying reflects the importance of coffee in Turkish culture and how deeply it is integrated into it. The cultural heritage was inscribed on on the UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity in 2013 under the name “Turkish coffee culture and tradition.”1 With this inscription, the tradition’s international awareness and visibility increased, becoming an important reference source for promotional activities. The Turkish coffee tradition supports cultural diversity because the symbols, practices, and ceremonies around the cultural heritage are open to all individuals. The tradition provides fertile ground for people to use and develop their knowledge and skills, creating human potential around the crafts involved in making the special tools used in Turkish coffee making. Many tools, such as coffee grinders, coffee cups, trays, coolers, mortars, hand mills, coffee pots, coffee jars, and special containers, are made of silver and other precious metals, which distinguishes their artistic value and creates unique pieces of art. Today, the Turkish coffee tradition is kept alive by the general public in Türkiye. In particular, families, pottery makers, masters and their apprentices in coffee houses, workers, and coffee vendors play a significant role in keeping the element alive. Furthermore, tourists visiting Türkiye see this 1 https://ich.unesco.org/en/RL/turkish-coffee- culture-and-tradition-00645 256 257258 259 ve Nemrut Dağları arasında kurulmuştur. Türk dünyası tarihi açısından da önemli bir yeri olan Ahlat, 1071 Malazgirt Zaferi’yle, Anadolu’nun Türkler tarafından fethi sürecinde stratejik bir konumda yer almıştır. 12. yüzyıl başlarından itibaren Ahlat, ilim, kültür ve ticaret açısından İslâm aleminin ve Türk dünyasının en büyük şehirlerinden biri haline gelmiş ve “Kubbe’t-ül İslam” ünvanıyla anılmıştır. Ahlat, Türk-İslam medeniyetinin Anadolu’ya açılan kapılarından biri olarak tarih sahnesinde önemli bir yer edinmiştir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde büyük bir kültür merkezi hâline gelen Ahlat, mimarisiyle olduğu kadar taş işçiliğiyle de dikkat çekmiştir. Böylesine zengin tarihî ve kültürel ortamda Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği ortaya çıkmış ve günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Ahlat Taşı, Bitlis ili Ahlat ilçesi yakınlarında bulunan Nemrut Dağı’nın eteklerinden geleneksel yöntemlerle çıkarılan volkanik bir taştır. Ahlat Taşı, yüzyıllardır kullanılan «çivileme tekniği» ile ocaklardan çıkarılmaktadır. Bu teknikte kaya kütlesine düz bir çizgide demir takozlar çakılır ve kaya kütlesi istenilen boyutta ve blok olarak çıkarılır. Ahlat’taki taş işçiliği ve bu geleneksel işçiliğin ortaya çıkardığı eşsiz eserleri somut ve somut olmayan kültürel mirasın buluştuğu güzel bir miras alanıdır. Geleneksel Ahlat Taş İşçiliği, Ahlat çevresindeki taş ocaklarından volkanik Ahlat taşının taş ocaklarından çıkarılması, taş işlemecileri tarafından şekillendirilmesi ve süslenmesine dayanan ve ustalar tarafından yapı inşa etmek ve eserler meydana getirmek için yüzyıllar boyunca nesilden nesle aktarılan bilgi, yöntem, beceri ve estetik anlayışıdır. Ahlat taşının kırmızı, siyah, gri, beyaz ve kül rengi gibi birçok doğal rengi vardır. Bu taş, ilk çıkarıldığında kolay işlenebilir haldedir ancak taş zamanla sertleşmektedir. Bu nedenle taş, oymacılar tarafından el aletleri marifetiyle çok geciktirilmeden kesilip şekillendirilir ve süslenir. Ahlat taşındaki süslemeler kazıma, kabartma ve oyma teknikleriyle oluşturulur. Genellikle kuşaktan kuşağa aktarılarak gelişen belli bir estetik anlayışı ortaya koyan bitkisel, geometrik ve kaligrafik motifler tatbik edilir. Ahlat taşı; ev, cami, türbe ve also of significant importance in the history of the Turkic world, having played a strategic role in the process of the Turkish conquest of Anatolia following the Battle of Malazgirt (Manzikert), which took place in 1071. From the early 12th century onwards, Ahlat became one of the largest cities in the Islamic and Turkic world in terms of science, culture, and trade, and was known as “Kubbe’t-ül İslam”. Ahlat played an important role in history as one of the gateways of Turkic-Islamic civilization to Anatolia. Becoming a major cultural centre during the Seljuk and Ottoman periods, Ahlat was notable not only for its architecture but also for its stonework. In such a rich historical and cultural environment, Traditional Ahlat Stonework emerged and has been sustained to the present. The traditional stonework in Ahlat and the exceptional works produced by this traditional craftsmanship are part of a remarkable heritage that combines tangible and intangible cultural heritage. Traditional Ahlat Stonework is based on the centuries-old technique of extracting volcanic Ahlat stone from the quarries around Ahlat, located at the foot of Mount Nemrut. The extraction of Ahlat stone by the stone miners, then shaping and ornamenting it by the stone carvers, and finally constructing structures and creating artefacts by the craftsmen constitutes the tradition. The element encompasses the knowledge, methods, skills and aesthetic perception, transmitted from generation to generation for centuries. Volcanic tuff stone (Ahlat stone), a characteristic of the region, has many natural colours such as red, black, grey, white, and ash grey and provides the craftsmen with a distinctive material. When first extracted, this stone is soft and easy to carve, but it hardens over time. Therefore, it is cut, shaped, and decorated by carvers using hand tools without much delay. The decorations on the Ahlat stone are created using engraving, embossing, and carving techniques. The soft and malleable nature of this stone has enabled the creation of works with intricate details, and over time, this art form has become identical to the city. The patterns, geometric shapes, Kufic style hüsn-i hat, and

GELENEKSEL AHLAT TAŞ

İŞÇİLİĞİ VE AHLAT MEZAR

TAŞLARI: TAŞIN RUHUNDA

SAKLI SANAT

Anadolu’da, mimari yapı malzemesi olarak taşın kullanımı oldukça eskilere dayanmaktadır. Türkler’in Anadolu’ya yerleşmeye başlamasıyla, taşın kullanımı hem yapı elemanı olarak hem de dekoratif unsur olarak devamlılığını korumuştur. Taşın mimari dışında en fazla kullanım alanı bulduğu yerlerden biri de mezar taşlarıdır. Anadolu’da, taş işleme sanatı ile ön plana çıkan en önemli merkezlerden biri ise Ahlat’tır. Doğu Anadolu’nun Yukarı Murat-Van Bölümü’nde bulunan Bitlis İline bağlı Ahlat İlçesi, Van Gölü’nün kuzeybatısında, Süphan